Stippels & Pixels
Krachtlijnen tentoonstelling

Stippels & Pixels is een ontdekkingstocht van het 19de eeuwse pointillisme tot de huidige wereld van pixels. Het vertrekpunt lag deels voor de hand, daar het gehele complex in de Zebrastraat gerealiseerd werd door Charles Van Rysselberghe, de broer van kunstenaar Theo Van Rysselberghe. In België was hij zowat de belangrijkste vertegenwoordiger van het neo-impressionisme. Deze kunststroming baseerde zich op wetenschappelijke gronden, een factor die de onze eigentijdse digitale wereld eveneens stuwt. Een veertigtal werken werden in de gloednieuwe tentoonstellingszaal georiënteerd via enkele thema's : de stippel als basis van de beeldvorming; het getal achter de dingen; beeldmigraties; rastering en telecommunicatie; multimedia en de terugkeer van de synesthesie.

Dichter en kunstcriticus Emile Verhaeren overhaalt in 1886 verschillende Belgische kunstenaars om de nieuwe werken van Seurat en Signac, die hem 'als een zweepslag' troffen, te bewonderen in Parijs. De tentoonstelling vangt aan met zijn gepointilleerd portret door Georges Lemmen en wordt vergezeld door kunstwerken van Willy Finch, Theo Van Rysselberghe, Jan Toorop, Henry Van de Velde, Paul Signac en een abstract pointillistisch werk van de Futurist Gino Severini. Via het videowerk van Sofie Nys is zelfs de 'Zwarte Cirkel' van Kasimir Malevich aanwezig als een ironisch commentaar op de stippel. De zoektocht naar kosmologische verhoudingen en getalswaarden achter de zichtbare realiteit, voert naar het werk van Georges Van Tongerloo en dat van de Nederlandse kunstenaar Peter Struycken. Sinds de zestiger jaren ruilde hij potlood en penseel voor de computer om tot creaties te komen. Dat het gebruik van computer niet hoeft te leiden tot streng geordende composities blijkt uit verschillende van zijn kunstwerken. Anderzijds sluit een videowerk als '36' van het Oostenrijkse duo Norbert Pfaffenbichler en Lotte Schreiber op een speelse manier dan weer aan bij de vormgeving van Piet Mondriaan en De Stijl-groep. De kinetische sculptuur Icosahedron van de Hongaarse kunstenaar Atilla Csörgö toont de eeuwige beweging van vormen tussen chaos en perfecte platonische vormen.

Zowel pop-kunstenaars als Sigmar Polke, Alain Jacquet, Roy Lichtenstein als Andy Warhol stelden de rasterpunten van druktechnieken regelmatig als visuele component centraal in hun werk. Tegelijk stellen ze de beeldvorming in de media in vraag, een gegeven waar het werk van Monique Thomaes, Ziga Kariz & Blaz Kriznik, Kurt D'Haeseleer en Pieter-Paul Mortier eveneens op inspeelt. De problematiek van omzetting en manipulatie komt duidelijk tot uiting in de sculptuur van Frans Heirbaut, de simulaties naar Theo Van Rijsselberghe's 'Lezing van Emile Verhaeren' of de morse-achtige beeldreducties van de Canadese Myriam Bessette. De vervorming in het portretgenre kent dan weer spectaculaire wendingen in Tobias Grewenig's Bitmirror de digitale trucages voor de Hollywoodfilms door het bedrijf Eyetronics.

De bevraging van de positie van de schilderkunst tegenover de huidige multimediale wereld concentreert zich in het werk de jonge Belgische kunstenaars Stephan Balleux en Christophe Denys. Via het leerprogramma van de blindenkijker vOICe, ontwikkeld door de ingenieur Peter Meijer, wordt men geconfronteerd met een praktische kruisbestuiving tussen beeld en geluid. Dit ideaal van zintuigen die met elkaar interfereren, leefde fel bij de Russische componist Alexander Scriabin. Peter Struycken realiseerde een werk dat de specifieke licht- en kleuraanwijzingen bij de compositie Prometheus volgt. Tenslotte nodigt de installatie van de Franse geluidskunstenaars Dominique Leroy & Thiery Guibert de toeschouwer uit om hun visueel klankveld te beïnvloeden.

Kunstenaars
Stephan Balleux (BEL)
Atilla Csörgö (HUN)
Willy Finch (BEL)
Alain Jacquet (FRA)
Dominique Leroy & Thierry Guibert (FRA)
Pieter-Paul Mortier (BEL)
Sigmar Polke (DUI)
Peter Struycken (NED)
Henry Van de Velde (BEL)
Andy Warhol (USA)		 Myriam Besette (CAN)
Christophe Denys (BEL)
Tobias Grewenig (DUI)
Kariz & Kriznik (SLO)
Roy Lichtenstein (USA)
Sophie Nys (BEL)
Gino Severini (ITA)
Monique Thomaes (BEL)
Theo Van Rysselberghe (BEL)		 Edmond Cross (FRA)
Kurt D'Haeseleer (BEL)
Frans Heirbaut (BEL)
Georges Lemmen (BEL)
Tatsuo Miyajima (JAP)
Norbert Pfaffenbichler & Lotte Schreiber (OST)
Paul Signac (FRA)
Jan Toorop (NED)
Georges Vantongerloo (BEL)

Randprogrammatie

Za 19/02 (14u): Inleiding tot de digitale beeldvorming, lezing door Karl Ghys en Leen Deprez (docenten Hogeschool West-Vlaanderen - PIH Kortrijk).

Za 26/02 (14u): Workshop digitale beeldvorming door Karl Ghys en Leen Deprez (docenten Hogeschool West-Vlaanderen - PIH Kortrijk). (Inschrijving noodzakelijk).

Za 05/03 (20u): Concert door het Goeyvaertsstrijktrio : Yannis Xenakis, nieuwe creaties door Peter Swinnen en compositieklas Conservatorium Gent met commentaar door Stef Van Bellingen. (Inschrijving noodzakelijk).

Za 12/03 (14u): Digitale manipulatie in de film, games en adver-tenties, lezing door Dirk Callaerts (Eyetronics) / Doorlopend Bitmirror-presentatie (digitale spiegel) van Tobias Grewenig (tot 13/3).

Wo 06/04 (20u): Gebruik van computer in muziek door Esther Venrooy (componiste) / Filmselectie door Pieter-Paul Mortier (voorzitter Courtisane).

Toegang: € 2,5 per sessie

Kinderateliers: tijdens Paasvakantie - Toegang : € 2,5.


Praktische informatie

Duur: 29 januari 2005 tot 10 april 2005
Open: woensdag tot en met vrijdag (13 - 17u)
zaterdag en zondag (13 - 18u)
gesloten op maandag en dinsdag
Toegang: € 2,5 (booklet inbegrepen)
mogelijkheid tot rondleidingen (tot 15 personen) : € 62
reservering: 0473/37.27.29 (10-13u)
Initiatiefnemer: Stichting Liedts-Meesen
Organisatie: NV Zebrastraat
Curator: Stef Van Bellingen
Artistiek consulent: Isolde De Buck
Info: www.zebrastraat.be
E-mail: mieke(at)zebrastraat.be of Isolde(at)zebrastraat.be


Toespraak Schepen Sas Van Rouveroij

Opening project Zebrastraat - 28 jann 2005 - 20u00

Dames en heren,

Het woord 'mecenas' klinkt anno 2005 ietwat vreemd en verouderd. Het komt dan ook uit lang vervlogen tijden. Meer bepaald verwijst het naar Gaius Cilnius Maecenas, de raadsman van Keizer Augustus en kunstbeschermer 'in bijberoep'. Een mecenas is volgens de dikke Van Daele een 'begunstiger van geleerden en kunstenaars'. Iemand die vrij van winstbejag, investeert in kunst en kennis, in het hogere goed. Een nobel mens dus. Als schepen van cultuur krijg ik sterk de indruk dat dit een met uitsterven bedreigd ras is. Waar is die moderne Geest uit de lamp van Alladin die dromen in vervulling doet gaan? Wel, in Gent is hij 'gespot'. De moderne versie van de wilde weldoener bestaat wel degelijk en hij gaat zelfs verder dan de traditionele mecenas.


Dames en heren,

Welkom in de gerenoveerde Cirk, het oudste nog bestaande sociaal wooncomplex van Gent. Het had vandaag niet meer bestaan zonder de tussenkomst van de stichting Liedts - Meesen. Even leek de enige optie voor de woningen van de Zebrastraat, de sloophamer.

En dat was jammer geweest. Niet enkel vanuit bouwhistorisch standpunt maar ook omwille van sociaal-culturele en artistieke redenen.

Eerst en vooral vertellen deze gevels een verhaal over Gent, en hoe de industriële periode van de 19e en begin 20e eeuw haar stempel drukte op onze stad.

Gent werd in die tijd omwille van haar bloeiende katoen- en metaalnijverheid het 'Manchester van het vasteland' genoemd. Privé investeerders roken geld en bouwden aan een hoog tempo beluiken, arbeiderswoningen en huurkazernes voor de grote toevloed van arbeiders. Hierbij primeerde de veelheid op de kwaliteit, zoveel was duidelijk.

Het gevolg was dat tegen het einde van de 19de eeuw ongeveer 40 000 Gentenaars in erbarmelijke omstandigheden woonden. Het kon anders en beter.

Dít gebouw getuigt van de mentaliteitsverandering in het begin van de 20ste eeuw toen de NV Gentsche Maatschappij der Werkmanswoningen werd opgericht. In haar opdracht tekende de toenmalige stadsarchitect, Charles van Rysselberghe, dit uit appartementen en woningen bestaand circus. De hier gecreëerde woningen waren leefbaar, betaalbaar, ruimer, licht- en luchtiger én voorzien van een toilet.

Deze Cirk uit 1906 is - met een grondplan in de vorm van de Griekse omega (?) - ongetwijfeld zijn meest opmerkelijke realisatie. De ovale vorm van het binnenplein vinden we trouwens ook terug in het grondplan van het Museum van Schone Kunsten, eveneens van zijn hand en op dit ogenblik in volle restauratie. Opvallend was dat alle woningen ongeveer dezelfde oppervlakte hadden. Alles was hier gelijk, alles was hier betaalbaar. Om u hiervan een idee te geven: voor een huis aan de kant van de Zebrastraat betaalde men toen wekelijks 7 à 8 frank, voor de appartementen tussen 3 en 4 frank.

De Cirk raakte in de loop der tijden jammer genoeg in verval. In 2002 zou de veilinghamer haar lot bepalen. Gelukking was het niet de sloophamer. Alain Liedts en zijn echtgenote, samen de stichting Liedts - Meesen - zagen iets blinken onder al het stof van het verleden. Zij besloten de gevonden parel op te rapen en duchtig op te blinken. Zo gingen zij de uitdaging aan, om dit pand een boeiende hedendaagse bestemming te bezorgen. In plaats van louter mecenas werden zij initiatiefnemer en meteen ook de 'geestelijke ouders van een boeiend project.

De idealistische missie van de stichting staat te lezen in haar statuten en ik citeer: "De stichting heeft tot doel: het concept en de uitvoering van projecten en evenementen in de maatschappelijke, sociale, culturele en communicatieve sfeer, zulks in de filosofie van de rechten van de mens en de mondialisering en al hetgeen daarmee verband houdt of er aan bevorderlijk kan zijn." Einde citaat.

Geïnspireerd door de eigenzinnigheid van de oorspronkelijke architectuur en volkse bestemming groeide bij de stichting een droom. Een droom om een woonsite te creëren, origineel op het vlak van infrastructuur, inwoners en huurmodaliteiten. Hedendaags wonen in gerenoveerde arbeiderswoningen van 1906, met het comfort van de technologieën van de 21ste eeuw. Én, heel bijzonder, met het accent op ontmoeting en uitwisseling, waar winstbejag ondergeschikt is aan de maatschappelijke relevantie. De evenementen die er zullen worden georganiseerd zijn ook toegankelijk voor niet-bewoners waardoor dit project een niet te onderschatten verrijking betekent van het socio-culturele leven in Gent. Een project dat we hadden moeten missen indien het pand was afgebroken.

En waar past dit concept ten andere beter dan in Gent? Ons monumentaal erfgoed vormt wel vaker het decor van een dynamisch heden. Het is zelfs heel eigen aan Gent dat het oude patrimonium ingeschakeld wordt in de hedendaagse cultuurbeleving. Zoals we dezer dagen muziek horen weerklinken in de oude handelsbeurs of de oude ziekenzaal van de Bijloke, kantoren en een museum aantreffen in een klooster, festivals kunnen bijwonen in het Gravensteen, fuiven in de opera, … Achter de historische façades klopt het jonge hart van een bruisende cultuurstad vol muziek, theater, film en beeldende kunsten. Hier ontwaart men de lijfgeur of de ziel van een stad waar het culturele blikveld voortdurend wordt vernieuwd en verruimd. Althans, daar gaan we voor. Want als je niet elke dag met een stok in je ziel roert, dan vriest hij dicht.

In de voet van de historische omega van dit eerste en meteen ook oudste sociaal complex, zullen de meest recente stromingen in de beeldende kunst worden getoond. Of hoe het sociaal wooncomplex haar maatschappelijke relevantie behoudt door zich te ontpoppen in een hedendaags sociaal-cultureel project.

Vandaag wordt de droom van de stichting Liedts - Meesen dus werkelijkheid. De heer Marnix Verstraeten van het Atelier voor Stedelijke Architectuur, hier aanwezig, stond samen met de stichting mee aan de wieg van het totale concept dat werd geënt op de originele architectuur van Charles Van Rysselberghe.

Uit die vruchtbare samenwerking kreeg het project Zebrastraat vorm. Verschillende menselijke activiteiten als wonen, ontmoeten, creëren, tonen en leren worden door het concept gesmeed tot schakels van een zelfde ketting. Een soort incubatiecentrum voor cultuur.

Van de 72 woningen zijn er totnogtoe 69 af en 62 in gebruik. Omdat ze voor korte termijn worden verhuurd, is de bewonersgroep steeds een bonte mengeling van wetenschappers en universitaire vorsers, gevorderde studenten, kunstenaars, curatoren maar bijvoorbeeld ook technici van Volvo die hier gedurende een bepaalde tijd verblijven. Diversiteit troef in dit stukje wereld in Gent. Het binnenplein werd door de stad in erfpacht gegeven in ruil voor een symbolische euro, maar wat er mee staat te gebeuren is goud waard. Een ondiepe, ovale waterpartij die in enkele minuten tijd in een grote dansvloer kan worden omgetoverd, bijvoorbeeld... Uit het water zal een reusachtige spijker verrijzen die niet alleen een esthetisch maar ook een praktisch doel dient nl. het ondersteunen van een reusachtig zeil wat geen overbodige luxe is als je droog wenst te blijven in dit land.

Aan de andere kant van de passerelle zijn vergader- en ontmoetingsruimten voorzien. Mensen op doortocht of intellectuele nomaden hebben immers behoefte aan een ontmoetingsruimte waar interactie met anders- en gelijkgestemden mogelijk wordt gemaakt. Allerhande evenementen, recepties, festiviteiten, workshops of cursussen kunnen hier terecht. Zo heeft Amarant hier sinds december 2004 haar vaste stek.

De tentoonstellingszaal heeft de ambitie een centraal punt en forum te worden voor hedendaagse stromingen in de beeldende. Niet alleen de stichting maar ook derden, zoals kunstenaars, verenigingen of buitenlandse musea kunnen er tentoonstellingen opzetten. Er wordt nu reeds gepraat met het Musée d'Orsay. Maar vergis je niet: louter commerciële initiatieven zijn niet op hun plaats in de Zebrastraat. Anders dan in een galerij zullen hier geen kunstwerken worden verkocht aan een stevig percent. Het project bewijst op die manier dat de spanning tussen privaat en publiek initiatief in de kunstwereld moet worden herzien. Want ondanks de scepsis bestaan er dus wel degelijk private initiatieven die publieke verantwoordelijkheidszin aan de dag leggen.

De eerste tentoonstelling die vanavond wordt geopend, slaat de brug tussen de stippels uit het pointillisme van de tijd van Charles Van Rijsselberghe en van zijn schilderende broer Theo Van Rijsselberghe en de pixels van hedendaagse stromingen zoals Video-kunst en Computer Art… Maar beter geplaatst om u hierover veel te vertellen, is de curator van dienst: Stef Van Bellingen.


Dames en heren,

Een woonplek als een broeinest. Een zoete inval. Een bijenkorf, maar dan niet in CD&V betekenis van het woord want daar hebben we al lang niks meer van gehoord. Graag feliciteer ik de initiatiefnemers van harte met de realisatie van dergelijk zeldzaam en mooi project. De realisatie van een droom, ontsproten aan waakzame gedachten.

Dan laat ik nu het woord aan Stef. Maak er nog een mooie avond van.

Dank U