Open Monumentendag in De Zebrastraat - Zondag 9 september 2007 - 10u – 17u

Elk uur rondleidingen door architect Marnix Verstraeten

Eenmalige fototentoonstelling
“van Cirk tot Zebrastraat”

De bar en het terras zijn de hele dag open

De Zebrastraat: de eerste werkersappartementen in Europa

Aan het einde van de 19e eeuw kende Gent een bloeiende textielindustrie, maar met de huisvesting van de arbeiders was het triestig gesteld: ze zaten opeengehokt in de “beluiken”, waar het erg ongezond leven was.

Om de ergste nood te lenigen werd in 1904 de Gentse Maatschappij der Werkerswoningen opgericht. In tien jaar tijd bouwde deze maatschappij 240 woningen. De tekeningen kwamen allemaal van de zeer begaafde stadsarchitect Charles van Rysselberghe (1850 – 1920). Het plan dat hij tekende voor de site in de Zebrastraat is ongetwijfeld zijn meest opvallende creatie.

De omgeving van de Zebrastraat heeft een rijke geschiedenis. Dit van oorsprong moerassige gebied was lange tijd eigendom van de Sint-Pietersabdij, tot er in 1851 een dierentuin met prachtige paviljoentjes verscheen. Nauwelijks 50 jaar later was hier al geen plaats meer voor: de industriële revolutie deed Gent uit zijn voegen barsten en de dierentuin werd dan maar vlug verkaveld.

Het spreekt voor zich dat de bouwgrond in de dierentuinwijk nogal duur was, dus moest de stadsarchitect er in 1906 uithalen wat er in zat. Vandaar het idee om kleine arbeidershuisjes boven elkaar te bouwen. Zo bleef er tenminste nog plaats voor een mooi ovaalvormig binnenplein. De eerste werkersappartementen van Europa waren hiermee een feit.

De werkerswoningen in De Zebrastraat beantwoordden aan de meest moderne woningnoden van die tijd. Van Rysselberghe had zelfs rekening gehouden met de lichtinval en de ventilatie. Onnodig te vermelden dat gegadigde bewoners niet lang op zich lieten wachten. In 1929 kreeg "De Cirk", zoals het complex ondertussen in de volksmond genoemd werd, er nog een derde verdieping bij, goed voor 20 extra appartementen. Decennia lang was het een site waar het bruiste van het leven. In 1961 onderging het complex een nieuwe ingrijpende renovatie, waarbij de interieurs werden aangepast aan de moderne wooncondities. Het is dan ook niet helemaal duidelijk waarom het leven er tegen het eind van de jaren '90 langzaam uitdoofde en De Cirk werd overgeleverd aan leegstand en verkrotting.

Uiteindelijk besloot de Gentse Maatschappij voor de Huisvesting het complex in 2002 openbaar te verkopen. De Stichting Liedts-Meesen werd de trotse nieuwe eigenaar en had bijzondere plannen met de site: ze wilde in een stedelijke setting een mix creëren tussen huisvesting, cultuur en economie. Vaak liggen deze domeinen met elkaar in conflict maar de Stichting wilde aantonen dat een combinatie mogelijk was en zelfs verrijkend kan zijn.

Op de Open Monumentendag staan alle deuren open en kan u zelf oordelen of het experiment geslaagd is.